• Sayı: Şubat 2012

Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün görev süresinin kaç yıl olacağı yönündeki tartışmalar sona erdi. CHP ve MHP referandumda halkın oyladığı Anayasa değişikliğinde öngörüldüğü gibi Cumhurbaşkanı’nın görev süresinin 5 yıl olması gerektiğini savunurken,

 

  Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ise “Bizim bu yöndeki görüşümüz 7 yıldır.” Açıklamasını yapmıştı. Ancak TBMM’de yapılan yasal değişiklikle Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün görev süresinin 7 yılını doldurduktan sonra görevden ayrılacağı konusu netlik kazandı.

Önce Meclis Anayasa Komisyonu’nda sonra TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen yasal düzenleme ile Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün görev süresinin bir daha seçilmemek üzere 7 yıl olması kabul edildi. Düzenlemeye göre Eski Cumhurbaşkanları Kenan Evren, Süleyman Demirel ve Ahmet Necdet Sezer de aday olamayacak.

Meclis'ten yapılan açıklamaya göre; Cumhurbaşkanı'nın görev süresi 7 yıl olacak. Anayasada, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesine yönelik 2007'de yapılan değişiklikler doğrultusunda hazırlanan Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu Tasarısı’nın, AK Parti milletvekillerinin verdiği bir önergeyle, Alt Komisyon’da geçici bir maddede değişiklik yapıldı. Geçici Maddede, ''11. Cumhurbaşkanı'nın görev süresi 7 yıldır. 31 Mayıs 2007 tarihli Anayasanın Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarihten önce seçilen cumhurbaşkanları, iki defa seçilememeleri kuralı dâhil, Anayasanın değişiklik öncesi hükümlerine tabidir'' denildi.

Kabul edilen yasaya göre, Cumhurbaşkanı halk tarafından seçilecek. Seçim; genel, eşit ve gizli oyla, bütün ülkede aynı günde, yargı yönetim ve denetimi altında yapılacak. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının oy kullanmaları da sağlanacak. Oyların sayımı, dökümü ve tutanaklara bağlanması, açık olarak gerçekleştirilecek. Yüksek Seçim Kurulu (YSK), Cumhurbaşkanı seçimlerinin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğüyle ilgili bütün işlemleri yapmak ve yaptırmak amacıyla, gerekli ilke kararları almaya, ilgili kanunlar ile bu kanunda seçimle ilgili olarak yer alan bütün süreleri gerektiğinde kısaltarak tespit ve ilâna yetkili olacak.

Cumhurbaşkanı seçimleri 5 yılda bir yapılacak. Bir kişi, en fazla iki kez Cumhurbaşkanı seçilebilecek. Cumhurbaşkanı seçimi, Cumhurbaşkanının görev süresinin dolmasından önceki 60 gün; makamın herhangi bir şekilde boşalması halinde ise boşalmayı takip eden 60 gün içinde yapılacak. YSK, öngörülen süreler içinde seçimin tamamlanması amacıyla, seçim takvimini resen belirleyip, ilan edecek. Geçerli oyların salt çoğunluğunu alan aday, genel oyla yapılacak seçimde Cumhurbaşkanı seçilmiş olacak. İlk oylamada bu çoğunluk sağlanamazsa, oylamayı izleyen ikinci pazar günü ikinci oylama yapılacak. Bu oylamaya, ilk oylamada en çok oy alan iki aday katılacak, geçerli oyların çoğunluğunu alan aday Cumhurbaşkanı seçilecek. İkinci oylamaya katılmaya hak kazanan adaylardan birinin ölümü veya seçilme yeterliğini kaybetmesi halinde, ikinci oylama, boşalan adaylığın birinci oylamadaki sıraya göre ikame edilmesi suretiyle yapılacak. Oylamalara tek adayla gidilmesi halinde, oylama, referandum şeklinde yapılacak. Aday, geçerli oyların çoğunluğunu alması halinde Cumhurbaşkanı seçilmiş olacak.

Cumhurbaşkanı seçilenin, varsa partisiyle ilişiği kesilecek, TBMM üyeliği sona erecek. TBMM, savaş nedeniyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmediğine karar verirse, Cumhurbaşkanı seçimi 1 yıl geriye bırakılabilecek. Geri bırakma sebebi ortadan kalkmamışsa, erteleme kararındaki usule göre bu işlem tekrarlanabilecek.

Yüksek öğrenim yapmış, 40 yaşını dolduran ve milletvekili seçilme yeterliğine sahip her Türk vatandaşı Cumhurbaşkanı seçilebilecek. Cumhurbaşkanlığına, TBMM üyeleri içinden veya Meclis dışından aday gösterilebilmesi, en az 20 milletvekilinin yazılı teklifiyle olacak. En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde, geçerli oyların toplamı birlikte hesaplandığında, yüzde 10'u geçen siyasi partiler, ortak aday gösterebilecek. Aday gösterilmek, kişinin yazılı muvafakatine bağlı olacak.

YSK, adaylarla ilgili bilgi ve belgelerde eksiklik tespit etmesi halinde, eksikliklerin giderilmesi için 5 günlük süre verecek. YSK, adaylar hakkında yaptığı inceleme sonucunda seçilme yeterliğini ve aday gösterilme şartlarını taşıyanları gösteren geçici aday listesini belirleyecek. Geçici aday listesi ve itiraz süresi Resmi Gazetede yayımlanacak. Resmi Gazetede yapılan ilandan itibaren 2 gün içinde, geçici aday listesine veya bu listeye alınmamaya ilişkin karara karşı YSK’ya itiraz yapılabilecek. YSK, itirazları 3 gün içinde kesin karara bağlayacak ve kesin aday listesini Resmi Gazetede yayımlayacak.

Yasanın TBMM’de kabulünden önce konu ile ilgili olarak yapılan tartışmalar sürecinde CHP Bolu Milletvekili Tanju Özcan’ın, "Cumhurbaşkanı’nın görev süresi 2012 yılında mı, yoksa 2014 yılında mı dolmaktadır" sorusuna yanıt veren Başbakan Yardımcısı Bekir Bozdağ, şöyle dedi: "Bu tartışmaları sona erdirecek geçiş hükmünü koymak Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yetkisindedir. Bu çerçevede, Cumhurbaşkanının seçim usul ve esaslarına ilişkin olarak hazırlanan Cumhurbaşkanı Seçimi Kanun Tasarısı 21 Ekim 2011 tarihinde Meclis Başkanlığına gönderilmiş ve Meclis Başkanlığı tarafından Anayasa Komisyonu’na havale edilmiştir. Tasarı Anayasa Komisyonu’nun ardından Genel Kurul’da görüşülecektir. Önergenizin konusu olan hususlar, tasarının Komisyon ve Genel Kurul görüşmeleri sırasında değerlendirilerek karara bağlanabilir."

CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün görev süresinin 5 yıl olduğunu söyleyerek “Bir Anayasa değişikliği yaptık. Halkın oyuna gittik. Halk milletvekili süresini 5 yıldan 4 yıla, Cumhurbaşkanlığı görev süresini de 7 yıldan 5 yıla indirdi. Zamanı geldi, milletvekilliği seçimini yaptık. Zamanı gelince de 5 yıl içinde Cumhurbaşkanlığı seçimini yapacağız.” Görüşünü ileri sürdü. Cumhurbaşkanlığı görev süresinin kişiye göre değişmeyeceğini, Meclis Anayasa Alt Komisyonu’nda Cumhurbaşkanı Seçimi Kanunu’na eklenen bir önergeyle Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün görev süresinin 7 yıl olarak belirlenmesinin Anayasa’ya aykırı olduğunu öne süren CHP Lideri, şöyle dedi: “Anayasa’ya aykırı bir düzenleme yapıldı. Dilerim bu yanlışlık komisyon görüşmeleri sırasında giderilir. Ancak giderilmezse, o zaman Sayın Cumhurbaşkanı’nı, kendi şahsını da ilgilendiren bu konuda duyarlı olmaya davet ediyorum. Anayasa’ya aykırı olan bir yasa önce Sayın Cumhurbaşkanı tarafından onaylanmamalıdır. Çünkü Anayasa değişmeden Cumhurbaşkanı’nın görev süresinin belirlenmesi mümkün değildir. Sayın Gül, görev süresiyle ilgili daha net olmalıdır. Bu yasayı veto ederek, tercihini ortaya koymalıdır.”